De kracht van enthousiaste burgers
7 september 2011 door Marco de Groot
Hoe krijg je het voor elkaar? Onlangs mocht ik het weer aan den lijve ondervinden. Bijeengeroepen door (in de kern) slechts een tweetal enthousiaste stadsgenoten liep een bonte stoet van zeker 750 Gouwenaars door de mooiste, smalste en meest scheefgezakte straatjes van wat eens een Hollandse gloriestad was. De 8 kilometer lange 'Stap in Gouda' ging dwars door een verzorgingstehuis, verschillende historische panden en via loopbruggetjes over de gracht. Onderweg werden de wandelaars getrakteerd op culturele verrassingen, typisch Goudse versnaperingen en... onvervalste bliksem en donderbuien. Ondanks de aanhoudende regen bleef iedereen vol verbazing het bijna onwerkelijke slotakkoord rond het nog in de steigers staande nieuwe stadhuis gadeslaan, waar met licht en muziek een ware ode aan Gouda werd gebracht. Hoe krijgen twee mannen met minimale middelen voor elkaar, wat via de reguliere kanalen maar niet lijkt te lukken: positieve geluiden in de stad!?
Bij Blauw Research zijn we al een tijdlang gefascineerd door de kracht van enthousiasme. Bedrijven als Philips, Rabobank en Heineken omarmen steeds nadrukkelijker de superpromoters onder hun klanten en betrekken hen zelfs bij hun marketingplannen. Doen gemeenten dat ook? Beseffen zij - net als city marketeers in toenemende mate - dat eigen burgers een cruciale rol spelen in het uitdragen van de stad? Samen met enkele collega-onderzoekers heb ik afgelopen jaar een twintigtal interviews gehouden onder initiatiefnemers van spontaan georganiseerde evenementen in vier (middel)grote steden. Zonder uitzondering blijken dit enthousiaste, creatieve doorzetters te zijn, die zich hard maken voor een leuke(re) leefomgeving. Keer op keer werd ook duidelijk dat zij niet met open armen worden ontvangen, maar dikwijls stuiten op het bureaucratisch apparaat, dat weinig aansluiting vindt bij het ondernemende karakter van de initiatiefnemers. Gelukkig breken sommigen daar met de nodige radicaliteit doorheen, maar hoe vaak zal de flow van enthousiasme op deze manier al in de kiem zijn gesmoord? Doodzonde, als je beseft dat juist burgers het collectief geheugen van een stad vormen, creativiteit en enthousiasme brengen en graag meedenken over hun eigen stad; maar dan wel op hun tijd en wijze. Participatie van burgers blijft te gemakkelijk een formeel instrument als de laatsten zich moeten vormen naar de regels van het gemeentelijk spel. Wat een win-win is mogelijk als met open houding geluisterd wordt naar betrokken en enthousiaste burgers!
Onwennigheid met burgerparticipatie
De initiatiefnemers van de wandeltocht hebben door eerdere acties het vertrouwen van het gemeentebestuur gewonnen en lokale ondernemers achter zich gekregen. Dan gaan deuren makkelijker open. Dan loopt de burgemeester ineens voorop bij zo’n wandeling, natuurlijk niet zonder eerst een speech af te steken. Twee dingen vielen me op aan de speech van de burgemeester: ten eerste dat het van een briefje ging, wat een schril contrast tussen formaliteit en spontaniteit van de actie opleverde. Ten tweede bleek dat de burgervader niet alleen trots was op zijn enthousiaste burgers, maar ‘vooral’ ook trots op het nieuwe huis van de stad. Een ongelukkige woordkeus en volgorde dunkt mij. Juist dit spontane evenement liet zien dat voor goede ideeën ook buiten de muren van het stadhuis moet worden gekeken. Laten we het op onwennigheid met burgerparticipatie houden.